पूर्वअध्यक्षहरूको संयुक्त अपिलले उठायो प्रश्न: राप्रपामा यस्तो अवस्था किन आयो?
थर्ड पोल
राप्रपामा देखिएको संकट: समस्या व्यक्ति, प्रणाली कि नेतृत्व शैली?
महाधिवेशन अघिनै राप्रपामा हलचल: नयाँ नेतृत्वको खोजी सुरु?
लिङ्देन नेतृत्वप्रति बढ्दो असन्तुष्टि: राप्रपामा परिवर्तनको घण्टी बजेकै हो?
अन्ततः डा. धवलशम्शेर राणाको नयाँ आह्वान : "नयाँ सोचका साथ राष्ट्रवादी शक्ति निर्माणमा जुटौं"
काठमाडौं। राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) भित्रको बढ्दो असन्तुष्टि, नेतृत्व विवाद र संगठनात्मक संकट पछिल्ला दिनहरूमा थप स्पष्ट रूपमा सतहमा आएको देखिएको छ।
पार्टीका पूर्वअध्यक्षहरू पशुपतिशम्शेर जंगबहादुर राणा, कमल थापा र डा. प्रकाशचन्द्र लोहनीले संयुक्त वक्तव्य जारी गर्दै कार्यकर्तालाई पार्टी नछाड्न, पलायन नहुन तथा आगामी महाधिवेशनमार्फत पार्टीभित्र देखिएका समस्या समाधान गर्न आह्वान गरेपछि राप्रपाको वर्तमान अवस्थाबारे नयाँ बहस सुरु भएको छ।
राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार कुनै राजनीतिक दलका पूर्वअध्यक्षहरूलाई नै संगठन जोगाउन सार्वजनिक अपिल गर्नुपर्ने अवस्था आउनु आफैंमा पार्टीभित्र गहिरो असन्तुष्टि, अविश्वास र चुनौती रहेको संकेत मानिन्छ।
"यदि पार्टीभित्र अवस्था सामान्य थियो भने संगठन जोगाउन र कार्यकर्तालाई पार्टी नछाड्न सार्वजनिक आह्वान किन आवश्यक पर्यो " भन्ने प्रश्न अहिले राजनीतिक वृत्तमा उठ्न थालेको छ।
राप्रपाको ३६औँ स्थापना दिवस कार्यक्रमले पनि यस्ता प्रश्नहरूलाई थप बल पुर्याएको छ। संस्थापक अध्यक्ष तथा पूर्वप्रधानमन्त्री लोकेन्द्रबहादुर चन्दसहित पूर्वअध्यक्षहरू, अधिकांश पदाधिकारी, केन्द्रीय सदस्य तथा भ्रातृ संगठनका नेताहरूको अनुपस्थिति र कार्यकर्ताको न्यून सहभागिताले पार्टीभित्रको दूरीलाई सार्वजनिक रूपमा उजागर गरेको टिप्पणी भइरहेको छ। नौ उपाध्यक्षमध्ये एक जना मात्र उपस्थित हुनु तथा छ महामन्त्रीमध्ये एक जना बाहेक सबै अनुपस्थित रहनुले नेतृत्व र संगठनबीचको सम्बन्धबारे थप प्रश्न उठाएको छ।
यता निर्वाचित महामन्त्री डा. धवलशम्शेर राणा लगायत असन्तुष्ट पक्षको सक्रियता र उनले जारी गरेको "हार्दिक आह्वान" शीर्षकको सन्देशले पनि राप्रपाभित्रको बहसलाई नयाँ मोड दिएको छ। विज्ञप्तिमा उनले देशलाई विश्वसनीय राष्ट्रवादी राजनीतिक विकल्प आवश्यक रहेको उल्लेख गर्दै समान विचारधारा भएका राष्ट्रवादी शक्ति, समूह र व्यक्तिहरूलाई एकताबद्ध हुन आह्वान गरेका छन्।
यद्यपि उनले राप्रपा औपचारिक रूपमा परित्याग गरेको स्पष्ट घोषणा गरेका छैनन्, तर उनको पछिल्लो राजनीतिक सन्देश र गतिविधिलाई धेरैले नयाँ राजनीतिक ध्रुवीकरण तथा वैकल्पिक राष्ट्रवादी शक्तिको निर्माणतर्फको संकेतका रूपमा लिन थालेका छन्।
पछिल्लो समय पार्टीभित्र नेतृत्व शैली, निर्णय प्रक्रियामा सीमित घेराको प्रभाव, संवादको कमी, कार्यकर्ताको निराशा तथा नेतृत्वप्रतिको असन्तुष्टिका विषयहरू लगातार उठ्दै आएका छन्। कतिपय असन्तुष्ट पक्षले नेतृत्वमा बढ्दो केन्द्रीकरण, हैकमवादी प्रवृत्ति, नातावाद, कृपावाद, आर्थिक चलखेल तथा व्यक्तिकेन्द्रित निर्णय प्रक्रियाका कारण संगठन कमजोर बनेको आरोप लगाएका छन्। यद्यपि यी विषयहरू पार्टीभित्र बहस र विवादकै विषय बनेका छन्।
विश्लेषकहरूको भनाइमा समस्या केवल व्यक्तिमा मात्र सीमित छैन, संगठन सञ्चालनको शैलीमा पनि देखिएको छ। कुनै पनि राजनीतिक दल विधि, विधान, संस्थागत प्रणाली र आन्तरिक लोकतन्त्रका आधारमा चल्नुपर्नेमा जब निर्णय प्रक्रिया सीमित घेरामा केन्द्रित हुन थाल्छ, तब असन्तुष्टि, ध्रुवीकरण र निष्क्रियता बढ्ने जोखिम रहन्छ।
उनीहरूका अनुसार राजनीति र संगठन दुवै परिवर्तनशील हुन्छन्। घडीको समय जस्तै नेतृत्व र परिस्थिति पनि समयअनुसार बदलिन्छन्। तर सही समयमा सही नेतृत्व चयन गर्न नसक्दा त्यसको मूल्य संगठनले लामो समयसम्म चुकाउनुपर्ने अवस्था आउन सक्छ। यही कारण कतिपय कार्यकर्ताहरूले आज देखिएको संकटलाई विगतका नेतृत्वसम्बन्धी निर्णयहरूको परिणामका रूपमा समेत व्याख्या गर्न थालेका छन्।
यही सन्दर्भमा आगामी महाधिवेशनलाई राप्रपाको भविष्य निर्धारण गर्ने निर्णायक अवसरका रूपमा हेरिएको छ। विश्लेषकहरूको सुझाव छ कि महाधिवेशन प्रतिनिधिहरूले कुनै दबाब, प्रभाव वा गुटगत स्वार्थभन्दा माथि उठेर उम्मेदवारको कार्यसम्पादन, नैतिकता, संगठन निर्माणमा योगदान, नेतृत्व क्षमता र सबै पक्षलाई समेट्न सक्ने योग्यताको आधारमा नेतृत्व चयन गर्नुपर्छ।
पूर्वअध्यक्षहरूको संयुक्त अपिल, स्थापना दिवसमा देखिएको कमजोर उपस्थिति, डा. धवलशम्शेर राणाको नयाँ राजनीतिक सन्देश तथा असन्तुष्ट पक्षको सक्रियताले अहिले एउटा प्रश्नलाई थप बलियो बनाएको छ,
राप्रपाले आगामी महाधिवेशनमार्फत विश्वासको संकट अन्त्य गर्दै पुनः एकताबद्ध हुने बाटो रोज्नेछ, वा बढ्दो असन्तुष्टि र नेतृत्व विवादका कारण थप कमजोर हुँदै जानेछ?
यसैबीच डा. धवलशम्शेर राणाको पछिल्लो आह्वानलाई धेरैले एउटा नयाँ राजनीतिक अध्यायको प्रारम्भका रूपमा पनि हेरिरहेका छन्। उनका अनुसार देशको वर्तमान परिस्थितिमा विचार, सिद्धान्त र राष्ट्रहितलाई केन्द्रमा राखेर विश्वसनीय राष्ट्रवादी शक्ति निर्माणको आवश्यकता रहेको छ। त्यसका लागि समान सोच भएका सबै राष्ट्रवादी समूह, शक्ति र व्यक्तिहरूलाई नयाँ ढंगले एकताबद्ध हुन उनले आह्वान गरेका छन्।
राजनीतिक पर्यवेक्षकहरूका अनुसार अबको निर्णयले केवल नेतृत्वको भविष्य मात्र होइन, राप्रपाको भावी राजनीतिक दिशा, संगठनात्मक एकता र दीर्घकालीन अस्तित्वसमेत निर्धारण गर्नेछ। अहिलेको घटनाक्रमले भने एउटा कुरा स्पष्ट संकेत गरेको छ,
राप्रपाभित्र उठेका प्रश्नहरू अब सामान्य असन्तुष्टिका विषय मात्र नभई पार्टीको भावी यात्रा, नेतृत्वको विश्वसनीयता, संगठनको एकता र राजनीतिक अस्तित्वसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएका गम्भीर बहसका विषय बनिसकेका छन्।
आगामी महाधिवेशनले यी प्रश्नहरूको जवाफ दिन्छ वा नयाँ प्रश्नहरू जन्माउँछ, त्यो भविष्यले देखाउनेछ। तर अहिलेका घटनाक्रमले राप्रपाभित्र परिवर्तन, पुनर्संरचना वा नयाँ नेतृत्वको खोजीबारे बहस मात्र होइन, वैकल्पिक राष्ट्रवादी राजनीतिक ध्रुवीकरणको सम्भावना समेत तीव्र बन्दै गएको संकेत गरिरहेका छन्।
